Birinci Yeniciler Namıdiğer Garipçiler
Türk edebiyat tarihini incelemeye aldığımızda edebiyatımızın her döneminin birer dönüm noktası niteliği taşır. Fransa’da baş gösteren milliyetçilik akımı sadece siyasi olarak değil edebi olarak da büyük etkiler bırakmıştır. Bu sebepten ötürü aydınlar kendilerini ifade etmenin yeni yollarını aramış, farklı akımlar geliştirmişlerdir.
Tanzimat Dönemi ile başlayan bu sürecin ilk olarak 1940 zamanlarını incelemekle başlayacağız. Yenilenme, zaman içerisinde hayatın doğal akışında olan insani bir süreçtir. Bu yenilenme bireysel olacağı gibi toplumsal da meydana gelmektedir. Türk edebiyatının en temel sorunu olan eski yeni çatışması bazı toplulukların oluşmasına sebep olmuştur. Bu akımlardan birisi de OMO olarak kodlayabileceğimiz Orhan Veli Kanık, Melih Cevdet Anday ve Oktay Rifat Horozcu’nun oluşturduğu grup yani Garipçilerdir.
OMO grubuna göre şiir, her yerde olanı ve basiti anlatmalıydı. Burjuva ve aydınları bırakıp halka yönelmelilerdi. Ancak bunu yaparken kalıpları biçimi yok saydılar. Ve bu yolda Garip adında bir kitap çıkardılar ve kendi adlarını kendileri koydular. Bu grubun farklı yani garip olmasının sebebi kesinlikle estetik kaygısı gütmemesidir. Şiir, roman ya da hikaye fark etmeksizin şairanelik ve mecaz olmadan yazdılar. Konuyu ekmekten, günlükten, çocukluğa dönüşten ve yaşama sevincinden aldılar.
Edebiyat kendini daima dergide gösterdiği gibi grubumuz da kendini Varlık dergisinde göstermiştir. Çeşitli şairlerden suçlansa dahi Türk edebiyatı için önemli bir dönüm noktası oldukları gerçeği yadsınamaz. Ayrıca grubun en çok Nurullah Ataç’dan destek görmesi sanatın siyaset dışında tutulmasında önemli bir rol oynamıştır.
Kaynağını batıdan almaları sonucunda eski olan her şeye karşı çıkıp alışılmamış sözcükler kullandılar. Ancak unutulmamalıdır ki bunu en basit halde yaptılar.
Akımları anlamanın en önemli yolu okumaktan geçer. Ben de sizlere okumanız için her şairden birer şiir olmak üzere üç şiir tavsiye etmek istiyorum;
1- Orhan Veli Kanık- Anlatamıyorum
2- Melih Cevdet Anday- Rahatı Kaçan Ağaç
3- Oktay Rifat Horozcu- Yaşayıp Ölmek
Bu önemli ve bir o kadar da güzel olan akım 1950 yılında Orhan Veli Kanık’ın belediye çukuruna düşerek ani ölümü ile sonlanmıştır.
Cemre Söğütler
Eserde kullanılan fotoğraf Ayşen Eren tarafından çekilmiştir.
Birinci Yeniciler Namıdiğer Garipçiler
Birinci Yeniciler Namıdiğer Garipçiler
Birinci Yeniciler Namıdiğer Garipçiler
Cemre Söğütler’in kaleme aldığı “Dede Korkut Hikayeleri Nedir?” adlı eseri okudunuz mu?
